Aurkibidea:

Saiatuko gara hainbat testu tipo lantzen, ez iritzi-artikulua eta azalpen testua bakarrik. Esate baterako, literatura testuekin batera, honako testu hauek aztertuko ditugu: argudiatze testuak, txostenak, SMSak edo Telegram mezuak, posta-e mezuak, zinema-gidoiak, eskabide-orriak, inprimakiak, aurkezpen gutunak, curriculum vitaeak, lan eskaerak, administrazioko gutun formalak, jarraibide edo argibide testuak, liburu edo film baten kritikak, publizitate-mezuak, kronikak...



Izenburua

Testu-Tipo

Noiz

Ekarpenak Nortzuk

Info. Iturriak

Ereduak Non

Non Argitaratua



1
Gazteak eta konpromisoa
Gutuna (lagunartekoa)
2016 irailean






1
Gazteak eta konpromisoa
Iritzi-artikulua
2016 irailean



Zuzeu.com (argitaraturiko iritzi artikulu bati nire iritziarekin iruzkina egin diot)


2

Azalpen testua
2016 irailean


Wikipedia
eu.wikipedia.org


3
Film baten azpitituluen euskaraketa, itzulpena
Azpitituluak (film, jatorrizko bertsioaren azpitutuluen euskaraketa)




Blog +
http://azpitituluak.com/osoak



Ikasle bikaina izateko dekalogoa
Dekalogoa




Nire blog Blog



Graffiti

Argudio testua





Blog



figura erretoriko batzuk
Azalpen testua
Urria



Blog




Laburpena eta iritzi testua










Film bati buruzko laburpena eta iritzia (kritika)









Inside out

Filmaren fitxa





Wikipedian




Iritzi-artikulua




ZuZeu.eus blogean argitaraturiko iritzi artikuluari buruzko iruzkina.




Liburu bati buruzko laburpena eta iritzia (kritika)








Hitzak eta iruzkinak

Abestia










Film - Laburpena










Azalpen Testua





youtube



Matxismoa eta feminismoa

Iritzi testua










Liburu baten sinopsia eta iritzia




blog



Bidaia baten kronika
Kronika









Azalpen testua









istorioa, narrazio laburra









Iritzi Testua





Sustatu.com (argitaraturiko testu bati iruzkina)




Bideo bat +azalpena





youtube




azalpen dokumentala





Youtube.com (argitaraturiko abesti baten azpian abestiaren hitzak kopiatu ditut iruzkinen artean)




azalpen testua



















11 mezu labur Twitterren lagunarteko erregistroarekin
11 mezu labur, 11 txio edo tuit ( >140 karaktere)



#literotua

Twitter




Esaldi esanguratsuak





Tatoeba.org




figura erretoriko batzuk
Azalpen testua









Ikasturte amaierako kronika









Eratostenes, Lurraren perimetroa eta radioa kalkulatu



















Guztira:

9 testu mota

40.000 karaktere koaderno honetan


30.000 karaktere gune publikoetan ARGITARATUAK





























Atezainak
lehenengo paragrafoa ez da ulertzen <gorkaazk>

Batez beste, atezainen kirolari bizitza beste futbolariena baino luzeagoa izaten da.
Historia

Atezainak futbolean nola hainbeste kiroletan bezala trebatu dira zenbait aldaketak joko taktiketan eta denborarekin posizioak sortu ziren, baina ere desagertu ziren batzuk. Lehenengo erreferentzia espezifikoa izan zen 1602 garren urtean hurling cornuales-etik.

Hasieran, atezainak gehienbat beraien arean jokatzen zuten. Ez ziren bere atetik gehiegi urruntzen. Dena den eskuak erabili ahal zituzten zelai erdiraino. Arauak 1912an aldatu ziren eta handik aurrera bakarrik area nagusian erabil ditzakete eskuak edo besoak. Ehun urte geroago, oraindik ere arau horrekin segitzen du gaurko futbola.

1992. urtean arauak, berriro ere aldatu zituzten. Atezainek, hemendik aurrera, ezin izango dute baloia eskuz erabili taldekide batek oinez egin badie pasea. Horrek behartu ditu atezainak hankekin trebeago izatera.
external image Footb_incident_painting.jpg

Funtzioak eta teknikak

Atezainen posizioa futbol zelaian posiziorik garrantzitsuena da. Beste jokalariekin konparatu,z atezainek bere gorputzeko atal guztiekin ukitu ahal dute baloia (bakarrik bere area barruan).

Atezainak bere taldeko jokalari batek baloia oinekin baloia pasatzen badio, ezingo du eskuekin hartu baina oinarekin ematen ez badio, bai, orduan bai hartu dezakeela pilota eskuekin.

Atezain egoki baten ezaugarriak

Futboleko posiziorik zailena da, zeren eta gelditzen edo urruntzen badu, pilota bere lana egiten ari da. Baina gola sartzen badiote ia beti zerbait gehiago egin al zuen sentsazioa dauka.

Hauek dira atezain on batek izan behar dituen zenbait ezaugarri:

  • Aginte ahotsa.
  • Ez izan zalantzati.
  • Oinekin jolasten ere trebea behar du izan.
  • Ondo urruntzen jakin behar du, ez aurrelarien ingurura.
  • Taldekideak ondo antolatzeko gaitasuna izan.
  • Ondo atxiki pilota.
  • Kokapena. Bere atea ondo zaintzeko atezaina betiere ondo kokatuta egon behar du.


Goleatzaile (futbol)
Futbol kirolean goleatzaile esaten zaio gol asko edo gol gehien sartzen dituen jokalariari.





Luna Jaunaren azken lana
  • Mendizabala zen eskolako psikologo bst parte hartzen ari zena proiektu baten , jende suspertodoekin Pabol bezala. Pablo superdotadua da matematiketan , 16 urte ditu eta bere erelazi Mendizabalarekin da bere psikologoa dela.

  • Pablo egun batean geratu zen Patriciarekin , zeren eta Patricia eskatu zion ea matematika zerbait azaldu ahal bazion eta berak zegoenez Patriciaz maitemindurik esan zion baietz. Hori pasatu ostean gehiago geratu ziren eta egun batean Pablo Patriciarekin etxeraino berarekin joan zen, etxe ondoan zeudenean muxu bat eman ziren eta Patriciak esan zion ez zela ideia ona, zeren eta berak mutilaguna zeukan.

  • Horregatik Pablok esaten dio Mendizabali zergatik eskatu zion Patriciari berarekin ateratzeko.


Azalpena
  • Nik liburua bai irakurri dut , baina ez dut amaitu. Hasi nintzen irakurtzen Gabonetan baina nire aitarekin nengoe nean ez nuen liburua hartu eta amaren etxean utzi nuen. Gero aste honetan Bueltatu garenean nola ez nintzen askotaz gogoratzen, eta ez nuen gogorik irakurtzeko ez nuen amaitu.





BIZKAIAN ETA GIPUZKOAN KONTZERTU EKONOMIKOAK EZEZTATZEKO LEGE-DEKRETUA


1. DOKUMENTUAREN KOKAPENA
Dokumentu honetan Francisco Francok, nazionalen burua, 1937ko ekainean Euskadi erabat hartu zuela ezarritako neurri bat azaltzen zaigu: kontzertu ekonomikoaren ezeztapena. Beraz, Espainiako Gerra Zibilean (1936-39) kokatzen gara. Dokumentua juridikoa da.

2. IDEIA NAGUSIAK
Paragrafoz paragrafo:
  • Lehenengoan: Euskal herriko probintzietan indarrean dagoen diru-bilketa sistema, “kontzertu ekonomikoa”, ezbidezkoa da Espainiako beste lurraldeekiko.
  • Bigarrena: Gainera, Gipuzkoa eta Bizkaiko biztanleek ez zuten baloratu mesede hori, zeren eta nazionalen aurka egin zuten.
  • Hirugarrena: Jarrera horren ondorioz, sistema hori ezabatu egingo da. Ez, ordea, Nafarroan eta Araban, non ez zuten nazionalen aurka egin.
  • Laugarrena: Francisco Francok; beraz, Gipuzkoan eta Bizkaian Espainiako beste lurraldeetan bezalako diru bilketarako sistema ezartzen du; horrelaxe kontzertu ekonomikoa bertan indargabetuz.

3. GARAIAN LEKURATU

Espainiako Guda Zibila 1936tik 1939ra iraun bazuen ere, Euskal probintziak 1937ko ekainean erabat nazionalen menpe geratu ziren. Hau gertatu eta berehala, haien neurriak inposatu zituzten; haien artean kontzertu ekonomikoen indargabetzea.

Testuinguru honetan esan beharra dago Euskal lurraldeek autonomia lortzeko prozesuan murgilduta zeudela. II. Errepublika hasieran egindako 1931ko Konstituzioarekin batera, autonomia-eskubidea ere onartu zen. Beraz, horren bitartez elkarren ondoko erregioek auto-gobernua eska zezaketen. Prozesua, Katalunian ez bezala, nahiko motela izan zen, Eusko Abertzaletasuna ere poliki garatu baitzen. Hala ere, II. Errepublikan zehar nahiko babesa lortu zuen; batez ere Bizkaian eta Gipuzkoan. Araban eta Nafarroan, aldiz, ez hainbeste. Alabaina, azken bi hauetan karlistak eta kontserbadoreak ziren nagusi. Horregatik, abertzaleek haiekin akordioak egin behar izan zituzten autonomia eskuratzearren. Euskadin, prozesu hau PNV alderdiak sustatu zuen. Eta, esandakoa dela eta, moderazio bidea erabili zuten. Lehen proiektua “Lizarrakoa” (1931) bezala ezagutzen da, Lizarran bildu baitziren Euskadiko eta Nafarroako udalak. Beraz, lau probintzietarako autonomia eskatzea zen helburua. Karlismoarekin bat egin behar zuenez, hauek zenbait erlijioari buruzko atalak proposatu zituzten: autonomia izanda Elizarekin harremanak izateko ahalmena eskatzen zuten, nahiz eta hau Konstituzioaren aurkakoa izan. Atal hauek zirela eta, hain zuzen ere, Madrilgo Gorte errepublikarrak alde batera utzi zuen euskal autonomiaren proposamen hau.

3.1 GARAIAN LEKURATU

Bigarren saiakera 1932an jarri zen martxan. Baina urte berean egindako herri kontsultan Arabarrek babespen gutxi eman zioten proiektuari. Gainera, autonomia-eskubidea lortzeko itxaropena bertan behera geratu zen 1933an CEDA alderdiak hauteskunde irabazle atera baitzen. Beraz, 1933tik aurrera zentro eskuineko gobernua ezarri zen Espainian, zeinetan erradikalek (Lerroux) gobernatu zuten CEDA (Gil Robles) –ren laguntzaz. Hauek, noski, nazionalismoen eta autonomiaren aurkakoak ziren; orduan, ezeztatu eta honen kontra egiteko Araban egindako erreferendumean gehiengoak ez zuela onartu argudiatu egin zuten.
1936an, ordea, hauteskundeak berriz izan ziren, zeinetan Fronte Popularrak (ezkerreko alderdien bat egitek) irabazi zuen. Hauekin batera, autonomia berriro abian jarri zen. Honela ba, 1936ko urrian Euskal Autonomia onartu zen behingoz Gorteetan.
Autonomia behin izanda, Eusko Jaurlaritza eratu zen; baina egoera oso konplexua zen. Izan ere, ordurako Guda Zibilaren; eta bai Araba, bai Gipuzkoa matxinoen esku zegoen. Horrenbestez, gobernu horren erabakiak Bizkaian soilik izan ziren eraginkorrak, bederatzi hilabetez, hain zuzen ere, 1937an frankisten erasoa hasi arte.

Denbora horretan zehar, alderdi politiko guztiek izan zuten ordezkaritza gobernuan, Hala ere, esan beharra dago EAJk jarrera moderatua izan zuela. Gainera, hainbat ekimen aurrera eraman zituzten; hala nola, Ertzaña izeneko polizia-kidegoa eratu zen, ordena publikoari eusteko. Estatua garatu zenean egoera hain berezia izan zenez, onartutako eskumenak gainditu egin zituen Eusko Jaurlaritzak, eta ia estatu independente bezala funtzionatu zuen.

Guda garaian zehar, euskal lurraldeen artean banaketa nabarmena egon zen. Alde batetik, Nafarroa zein Araba hasieratik kolpearen alde azaldu ziren: Nafarroan, karlistak nagusi ziren, zeintzuek “Errekete” izeneko milizia karlista sortu zuten; Araban, berriz, karlistak egoteaz gain, tradizionalak ziren gehienbat. Bestalde, Bizkaia eta Gipuzkoan, errepublikaren alde azaldu ziren. Honi, “Iparraldeko eremua” deitu zitzaion. Esan beharra dago bi probintzien egoera estrategikoa nahiko ahula zela, zeren eta gainerako lurralde errepublikanoetatik isolatuta zegoen, eta horrek zailagoa egiten zuen horniduraren eskuratzea, baita errazagoa erasotzea. Hori dela eta, guda hasi eta bi hilabetera, 1936ko irailean, alegia, matxinoek Gipuzkoa hartzea lortu zuten. Hortaz, EAJek, Bizkaian soilik kontrola zuela, defentsa antolatu zuen. Gainera, burdinazko harresia eratu zuen. Hauxe, hasiera batean Bizkaia osoa inguratzeko helburuarekin pentsatu zen, lurraldea matxinoengandik babesteko. Baina, egia esan, Bizkaia osoa inguratu beharrean Bilbo inguruan egin zen. Honen bidez, fortifikazio eraztun bat altxatzen saiatu zen.

3.2 GARAIAN LEKURATU
Halaber, Eusko Jaurlaritzaren eta gobernuaren armadaren arteko harremanak tirabiratsuak ziren; izan ere, Eusko Jaurlaritzak armada autonomoa antolatu zuen: “Euskal gudarostea”. Hauxe, Iparraldearen eta Arabaren tarteko muga naturalean (Gorbeia mendian eta Otxandioko inguruan) ezarri zen, Gasteizeraino iristeko xedearekin. Honi “azaroko ofentsiba” deritzogu. Baina euskal tropak ez zeuden ondo prestatuta, eta ez ziren elkarren artean ondo koordinatu. Gertakizun honen ostean, esan daiteke lasaitasuna egon zela.

Hala ere, giro hau 1937ko martxoan amaitu zen, Iparraldeko Kanpainia hasi zela: mendebaldean Galiziatik hasiko ziren okupatzen; eta, ekialdetik, ordea, Bizkaitik. Azken honek, bere alde, lurralde gorabeheratsua zuen; eta, horrek, matxinoak oztopatu zituen sartzerakoan. Apirilean, matxinoek erasoari ekin zioten: Alemaniarren Cóndor Legioko hegazkinek bonba su-eragileak jaurti zituzten Durangoko eta Gernikako biztanle zibil babesgabeen aurka. Operazio honen helburua, diotenez, psikologikoa izan zen; hots, nahi zutena ikaratzea zen, horrela erresistentzia ahultzeko. Esan beharra dago alemaniarrek saiakera gisa egin zutela; izan ere, Bigarren Mundu Gudan teknika hauxe ere erabili zuten, nahiz eta gogorragoa izan. Egoera horretan, errepublikarrek kazetaritzaz baliatu ziren gehiegikeria salatzeko; eta, horrenbestez, nazioarteko iritzia bereganatzelo. Baina, zalantzarik gabe, gertakariaren erakusgarri gorena Picassoren Gernikako bondardeaketaren koadroa da. Izan ere, Gernikakoak izan zuen oihartzun handiena nazioartean.
Geroago, frankistek erasoka jarraitu zuten eta euskal batailoiak atzerarazi zituzten. Azken finean, ekainaren 19an Bilbora sartzea lortu zuten; horrelaxe Euskadi osoa haren mende geratuz.

3.3 GARAIAN LEKURATU
Testuinguru honetan, EAJek Santoñako Itunaren bidez Italiarrekin negoziaketetan ibili zen, bai errendizioa adosteko, baita gerrako presoak italiar agintaritzaren mende geratzeko, ez Francoren mende. Alabaina, euskal tropek guda amaitutzat eman zuten; Espainiako gainerako lurraldeetan bazirauen ere. Hori, errepublikarekiko traiziotzat jo zuten batzuek, ez baitzuten lagundu borrokatzen. Hala eta guztiz ere, Itun hau ez zen aurrera eraman, zeren eta frankistek esku hartu eta operazioa bertan behera gelditu behar izan zen. Hortaz, baldintzarik gabeko errendizioa izan zen eta 20.000 gizon inguru hartu zituzten preso.

1939ra arte, guda Espainian jarraitu zuen. Iparraldeko egoera larria ikusirik, gobernu errepublikanoak erasotzea erabaki zuen horrelaxe nazionalak bertatik desbideratzeko. Halandaze, operazio militarra prestatu zuen Bruneten (Madrilgo iparraldean); baina honek porrot egin zuen. Ondoren, nazionalek Asturias ere har ez zezaten, Zaragoza konkistatzen saiatu ziren; horretarako, erasoa jo zuten Belchiten (Aragoin). Emaitza, ordea, porrota izan zen, berriz ere. Orduan, iparralde osoa “nazional” bihurtu zen.
Iparralde menderatu ostean, Franco Madril hartzen saiatu zen berriro. Bestalde, Negrínen gobernuak Teruelen erasotzea erabaki zuen. Francok kontraerasoa agindu zuen; hala, 1938ko urtarriletik otsailera Teruelgo Gudua izan zen, gerrako krudelenetako bat. Berriz ere, frankistek irabazi zuten.
Gobernuko armada etsita, azken ahalegin bat egin zuen gudaren norabidea aldatzen saiatzeko. Baita ere guda luzatzearren; beharbada Europara hedatuko baitzen. Orduan, 1938ko udan Ebroko Gudua izan zen. Hauxe, bai izan zela gerrako bataila odoltsuena. Errepublikarrek ez zuten haien helburua lortu; are gehiago, armadaren moralak behea jo zuen.
1938.urteko amaieran, nazionalek Katalunian eraso egin zuten. Baina, aipatutakoa zela eta, errepublikarren tropek ez zuten ia erresistentziarik egin. Ondorioz, 1939ko urtarrilean, Francoren tropek Bartzelona okupatu zuten; eta, handik egun batzuetara, Girona. Gertakizun honen eraginez, hainbat eta hainbat pertsona, 50.000 inguru, Frantzian erbesteratu ziren.

Amaieran, errepublikarren arteko desadostasunak agerian jarri ziren: batzuk negoziatzearen aldekoak ziren (Casado Koronela, kasu); besteek, ordea, ez (Negrín presidentea). Hori zela eta, Casado Koronelak altxamendua egin zuen Negrínen gobernuaren aurka.
Hala eta guztiz ere, Franco, guda jada irabazita zuela, ez zegoen negoziaketarik egiteko prest. Beraz, baldintzarik gabeko errendizioa eskatu zuen. Honela ba, martxoaren amaieran, armada frankistek erasoa jo, Madrilen sartu eta guda bukatutzat eman zen.

4. GARRANTZIA ETA ONDORIOAK

Testuinguru horretan, jakina da nazionalek haien neurriak inposatu zituztela Euskadin, lurraldea okupatu bezain laster, 1937ko ekainean, hain zuzen ere. Neurri horietako bat dokumentu honetan proposaturikoa dugu: kontzertu ekonomikoen ezeztapena. Kontzertu ekonomikoaren sistema 1787an ezarri zen, Berrezarkuntza garaian, Cánovas gobernuan zegoela. Hirugarren karlistada amaitu ondoren, euskal probintziek Espainiako ogasunari ekarpenak egiteko betebeharra izan zuten handik aurrera. Hainbat kexa agertu ziren eta aita giro oso negatiboa ere, Cánovasen aldian eragina izango zuena. Horregatik, giro hori lasaitzeko asmoz eta diru-bilketa egiteko tradiziorik ez zegoenez bertan, 1878an sortutako sistema berri bat indarrean jarri zen: kontzertu ekonomikoa. Haren bidez, kupoa ere ezarri zen; hau da, estatuari urtero eman behar zaion diru kopuru bat. Diru hau biltzeaz diputazioak arduratzen ziren zergen bitartez. Soberan geratzen den dirua, ordea, inbertsioak egiteko edo ordena publikoa hobetzeko erabiltzen zuten. Gainera, kontzertu ekonomikoaren sistemaren arrakasta ikusita, prozesua behin eta berriz errepikatu zen (hasiera batean behin behinerako bazen ere); eta momentu honetara arte iraun zuen.
Nazionalek gudan zehar Bizkaia eta Gipuzkoa haien aurka egin zutela kontuan hartuta, ezeztapen hau haien aurkako zigorra izan zen. Bestalde, Araban eta Nafarroan, leial izan zirenez (dokumentuaren hirugarren paragrafoak dioen legez), mantendu egin ziren.

Hala eta guztiz ere, diktadura amaitu zenean Kontzertu Ekonomikoaren sistema berrezarri zen bi probintzietan; eta gaur egunera arte dirau.

Informazio iturriak???



Izar nano ultrahotz
Google Translate erabiliz egindako itzulpena: ez da ulertzen <gorkaazk>

Izar nano terminoa hainbat izar motari egiten dio erreferentzia. Terminoa 1906an
Ejnar Hertzsprung astronomo daniarrak sortu zuen.

Termino izar nanoa muga izar-klase desberdin aukerari buruz aritzen da. Terminoa jatorrian sortu zen 1906an Ejnar Hertzsprung astronomo daniarra konturatu zenean izarrik gorrienak (K eta Harvard-eko sailkapen eskemako M bezala sailkatuta) bi talde desberdinetan bana zitezkeela. , askoz distiratsuago Eguzkia baino, edo askoz ahulago. Talde hauek bereizteko, izar "erraldoiak" eta "horrela enanas",izaten izena eman zien izar nano ahulenak eta erraldoi distiratsuenak Eguzkia baino"Nanoa" terminoaren garrantzia geroago handitu zen hurrengoa sartzeko:

Izar nanoko izendapenaren azpian segida nagusiaren edozein izarri buruz, V argitasunetako klase izar baten, aritzen da gehienetan.

Nano gorriak: segida nagusiko masa baxuko izarrak dira.

Nano horiak: Eguzkitakoarekin erkatzeko moduko masekiko segida nagusiaren izarrak (nanoak).

Nano laranjak: segida nagusiaren tipo-K izarrak dira.

Nano urdina da oso masa baxuko bere tenperatura segida nagusiko bere bizitzaren amaieran iritsi bezain laster areagotzen duten izarretako klase hipotetikoa.

Nano zuriak dira elektroi degeneratuko materiak, bere bilakaerako azkeneko aldian aurkitu arren, osatutako izarrak ez dira behar bezain masiboak bezala neutroi-izar batean kolapsatzeko edo II tipotako supernoba bat (9 eguzki-masa baino izar gutxiago masiboak) bezala lehertzeko.

Nano beltza da behar bezain hortaz jada inongo argi ikusgairik ez du igortzen hoztu den nano zuria.

Nano marroia azpinagusi arrazoi ez behar bezain masiboa da bezala hidrogenoa helioan bat egiteko, nahiz eta deuterioa (gutxi gorabehera 0,08 eguzki-masatako eta jovianas-a 13 masa baino gehiagotako gutxiago), gutxi gorabehera, bat egiteko aski masiboa.





Atacama-ko Basamortua



- Atacama-ko basamortua, 2 3 4 5 Tierra,1-eko basamortu ez-polar idorrenak Txileko Ipar Handian hedatzen du —Arica-ko eta Parinacota-ko eskualdeak, Tarapacá, Antofagasta, Atacama eta Coquimbo--eko eskualdeko iparra bere gain hartuz eta Tiene gutxi gorabehera 105 000 km².6-eko azal batek estaltzen ditu ia 1600 km-eko luzera bat eta Es itsasbazterreko tipoko 180 km.7-eko zabalera handiena frijitzen dut [behar izandako hitzordua] eta Ozeano Bareak mendebalera eta ekialderako Andeetako mendikatetik mugatuta dago.




- WWF-aren arabera, Atacama-ko basamortuko ekoeskualdea Arica-tik (18°24'S-etatik) hedatzen da La Serena-tik hurbil (29°55'S).7 Por bere lekua, National Geographic Society-ak hartzen du itsasbazterreko zona perutarra 9 Atacama8-etako basamortuaren parte dela eta sartzen du ere basamortuak Peruko Ica-ko eskualdeko hegora.
- Beste leku kide bat hau hutsik dago Atacama-ko puna izena emandako ekoeskualde batera, 3500 msnm-en gainean kokatuta eta partekatzen dela Txileko iparreko Andeetako mendikateko mendebaldeko isurialdetik, eta Argentinako ipar-mendebaldean eta Boliviako hego-mendebaldean beraren ekialdeko isurialdetik.




- Ekoeskualde txiletar hau aberatsa da baliabide mineral metalikoetan —kobre bezala (Txile munduko produktorerik zaharrena da eta 11 12 mundiales),10-ek burdina, urrea eta zilarra kontatzen ditu erreserben % 28 ekin— eta ez metalikoak —boro-gordailu garrantzitsuak nabarmentzen direnen artean, litioa (Txilek du sudamericanas),13 sodioko eta potasio-gatzetako nitratoa erreserben % 39—. Nabarmentzen da ere apelmazante-a bide-eraikuntzako agente bezala erabilitako bischofita, Atacama-ko gatza botatzeako ateratako magnesio-gatz bat. Hainbat meatze-enpresak, Codelco bezala, baliabide hauek lehertzen dituzte planeta,14-aren kobredun konpainia handiena Bizkar Uherrak, Mantu Zuriak eta




Resultado de imagen de Desierto de Atacama
Resultado de imagen de Desierto de Atacama





Klima


- Atacama-ko basamortuan, neurtzeko euri posiblea —hots, 1 mm-eko edo gehiago— izan dezake lekua behin 15 bakoitza edo 40 urtetan —aldiak erregistratu dira central—.16 bere sektoreko euririk gabeko 400 urtetara arte Hala ere, zona ikusten da «altiplánico-a negu» deituak, euriren bat edo beste eta ekaitz elektriko ugariak produzitzen dituenak, urtarrila eta otsaila bitartean eraginda. Zona honek munduko bi marka meteorologiko erregistratzen ditu. Haietako lehena da Arica-k eurietako munduaren urteroko batezbesteko baxuena idazten duela, baino ez 0,5 mm-etara —erortze gehienak isolatutako zirimiri ahul itxuran erortzen dira— helduz. Segundoa Iquique-k munduaren lehorterik luzeena erregistratzen duela da, erortzerik gabeko 16 urterekin.[behar izandako hitzordua]

- Gauetan tenperaturak asko fluktuatzen du, eta guzti -25 °C jaits ditzake Ollagüe-ko zonan eta, egunean tenperatura koka daiteke 25en eta itzalerako 50 °C-en artean berriz. Udaren eta neguaren arteko desberdintasun asko ez dago, kokatuta dagoelako mugara Capricornuseko tropikoko. Udan, goizeko giro-tenperatura 10 °C-etarako 4ko da eta eredua hel daiteke eguzki-erradiazio osorako 45 °C-etara. Eguzki-erradiazioa oso altua da mamu ultramorean, eta beraz ezinbestekoa da betaurrekoetako eta UV babesarekiko kremetako erabilera.




- Airearen hezetasun erlatiboa da nekez % 18 barruko, baina oso altu itsasertzean, iritsiz eta guzti negu-hilabeteetako % 98. Presio atmosferikoa 1017 milibarreko da. Tornadoko haize sasoiak edo zeinen abiadura errazki 100 km/hak, gehienetan eguerdian izena emanda, hel daitekeen bisutsak daude. Zonaren topografia gradientea da itsasoranzko oso mailakako jaitsieran, baina bere altuera batezbesteko erlatiboa 400-1500 msnm-eko da.


Resultado de imagen de Desierto de Atacama clima
Resultado de imagen de Desierto de Atacama clima



GEPARDO
ITXURA FISIKOA
¢ Gepardoaren gorputza ederra eta argala da. Bere hankak oso luzeak dira.
¢ Pisua: 40kg eta 65kg-en artean.
¢ Luzera: 1,15m eta 1,35m-en artean.
¢ Altuera: 1,32 inguru. Bizitzaren luzera: 12 urte inguru.


BIZIMODUA
¢ Normalean, gepardoa bera bakarrik bizi da. Baina kumeak edukitzen dituenean, talde txikiak sortzen dituzte.
¢ Leku batetik bestera mugitzen dira, janaria erraz aurkitzeko. Hau da, nomadak dira. Leku irekietan hartzen dute atsedena.


BIZITOKIA
¢ Gepardoak leku askotan bizi daitezke: Asiako mendebaldean, Arabian eta batez ere Afrikan. Bere habitat sabana da.
EHIZA
¢ Normalean egunez egiten dute ehiza. Baina bero handia dagoenean, gauean ateratzen dira ehiza egitera.
¢ Lehoiak ehiza egiten duten bitartean, beraiek ez dute egiten, borrokak ez edukitzeko.
¢ Izkutaketan harrapakinera hurbiltzen dira eta bere atzetik azkar korrika egin behar dute. Bestela, nekatzen dira eta harrapakina ihes egiten du.
¢ Behin animalia harrapatuta, bere hortzak lepoan sartzen dizkiote ito arte.

ELIKADURA


¢ Ugaztun ertainak jaten dituzte, batez ere gazelak eta antilopeak.

GEPARDO MOTAK

¢ Gepardoaren beste bariedade bat “King Cheetah” da. Euskerara itzultzen badugu, gepardo erregea izango litzateke. Gepardo normalarekin konparatuz, sorbaldan hiru lerro beltz dauzka.








AUTOBIOGRAFIA


SARRERA
Kaixo, ni Mikel naiz , 12 urte ditut eta nire gurasoak bananduta daude. Nik arreba bat dut, Naiara izenekoa. 15 urte ditu eta DBHko 4. Mailan dago. Niri futbola asko gustatzen zait. Gainera futbol talde batean jokatzen dut, Arenas izenekoa.
NIREJAIOTZA
Ni 2001. urteko Urriaren 29an jaio nintzen, eguerdiko hamabietan hain zuzen. Ni amaren sabelean ospitalean nengoela, amak itxaron-gelan urak bota zituen. Jarraian, gela batera eraman gintuzten eta nire erditzea bi ordu iraundu zituen. Atera bezain laster, negarrez hasi nintzen, baina 15 minuto ondoren lasaituta egon nintzen. Nire pisua 3,7 kg-koa izan zen eta taila 51,5 cm-koa. Perimetro kraneala 34,5-ko cm-koa zen.



NIRE LEHENENGO URTEAK
Ni txikitan oso-oso potolo nintzen. Niri hitz egiten hastea asko kostatu zitzaidan, baita ibiltzen hastea ere. Nik 2 urte neuzkanean, nire arrebak 5 urte zeuzkan. 2 urte bete aurretik, etxean nengoen zaintzaile batekin eta Mari Carmen deitzen zen. Haur Eskolara joan nintzen 2 urte bete nituenean, Erromoko Haur Eskolara hain zuzen ere. Hor hainbat gauzetara jolasten ginen: borroketara, sukaldeetara, marrazkiak egin … Gogoratzen dudan andereño bakarra Ana deitzen zen. Bertan eduki nuen andereñorik onena izan zen. Anak jada ez du lanik egiten eta iloba bat dauka.






Gure FAMILIA
Nire gurasoak ni zortzi urte neuzkanean banandu ziren eta horregatik egunaren arabera batekin edo bestearekin egoten naiz. Gure aitak 52 urte ditu eta ume bakarra da. Bere izena Jose Ramón da, baina jende guztiak Txerra deitzen du. Astelehenetan eta asteazkenetan bakarrik egoten gara berarekin. Asteburuetan, aldiz, 15 egunero joaten gara bere etxera arreba eta biok. Arrebak Naiara du izena eta 15 urte ditu. Ile beltza du eta begi marroiak ditu. Ez dugu ezer ere komunean, ez fisikoki, ezta pertsonalki ere. Artatza-Romo Institutoko DBHko 4. mailan dago eta oso nota onak ateratzen ditu. Gainera, oso jatorra da. Askotan elkarren kontra borrokatzen dugu, baina egia esanda, asko maite dut.
Gure amak Edurne du izena eta 44 urte ditu. Bi arreba ditu. Aitaren alderantzizkoa gertatzen da. Berarekin, astearteetan eta ostegunetan egoten naiz. Hala ere, astean zehar egun guztietan egiten dut lo bere etxean.
Gure amak mutil-lagun bat du, Manolo izenekoa. Bera ere dibortziatuta dago. 46 urte ditu eta Bilbon bizi da bere alaba Juliarekin. Juliak 11 urte ditu eta Fatima eskolara doa. Ilehoria da eta begi marroiak ditu.
Bakarrik amoma bat daukat, nire amaren partetik. 81 urte ditu eta Erromon bizi da. Larunbatero, nire amarekin egoten naizenean, bere etxera bazkaltzera joaten gara denok elkarrekin. Tradizio bat da.

Bi izeko ditut: Garbiñe eta Ana. Garbi ere Erromon bizi da bere senarrarekin. Alaba bat dute, Gorane izenekoa. Txinan adoptatu zuten 11 hilabete zituenean. Orain, 11 urte ditu eta Erromoko eskolara doa. Oso ondo konpontzen gara.
Ana Sopelanan bizi da bere senarrarekin eta nire bi lehengusinekin: Julene eta Iraia. Julenek 14 urte ditu eta Aixerrota Institutura doa. Iraiak, ordea, 19 urte ditu eta Unibertsitatean ikasten dabil.

Gure amak beste arreba bat zuen, Bea izenekoa, baina ni txikia nintzenean hil egin zen. Bere senarrak Patxi du izena eta 57 urte ditu. Gainera, nire Institutuko irakaslea da. Bi seme-alaba ditu. Lehenengoa Ander izan zen eta orain 27 urte ditu. Anderrek Kea izeneko txakur polit bat erosi du orain dela gutxi eta bakarrik bizi da. Kiroletako enpresa batean lan egiten du. Bigarrena eta azkena, Libe izan zen. Orain, 25 urte ditu eta bere aitarekin bizi da. Erizaintza ikasketak egin zituen Leioako Unibertsitatean eta gaur egun erizaina da Galdakaoko ospitalean.



ZALETASUNAK
Nik kirol guztiak maitatzen ditut. Baina gehien gustatzen zaidana futbola da. Gaur egun futbol talde batean jokatzen dut, Arenas Futbol Klubean hain zuzen. Nire postua atezaina da eta nire kamiseta zenbakia 13a da. Niri asko gustatzen zait atzelari postua, eta eman zidatenean hautatzeko aukera, ez dakit zergatik erantzun nuen “atezaina”.

Gure taldean beti egon da beste atezain bat nirekin, baina aurten Getxo Futbol taldera joan da jokalari bezala. Lau urte daramatzat talde honetan jolasten, baina ez dakit zenbat jarraituko dudan bertan, orain arte jende asko bota dutelako.
Eskubaloia ere nire zaletasuna da. Nire gurasoek eskubaloira jokatu zuten eta nire aita nire amaren entrenatzailea izan zen. Jada egin ditut eskubaloiko frogak probak eta futbol taldetik botatzen banaute, Erromoko eskubaloi taldera joango naiz.
Plastilinarekin ere oso trebea naiz eta asko gustatzen zait figurak egitea.
Teknologia berriak asko erabiltzen ditut. Adibidez, Play Station 3a, ordenagailua, tableta, mugikorra… Horregatik, asko gustatzen zait horren inguruan ikertzea.

ESKOLAREN AMAIERA ETA INSTITUTuAN
2013. urteko ekainean Lehenengo Hezkuntza amaitu nuen. Alde batetik, oso harro eta zoriontsu nengoen nire buruaz, kurtso guztiak pasatu nituelako ikasgai bat ere ez suspenditu barik. Baina beste aldetik, beldur nintzen nire arrebak arloak askoz zailagoak zirela esan zidan eta. Hala ere, jende berria ezagutu nuen.
Institutuko lehenengo astea errazak izan ziren, baina denbora pasata askoz zailagoa izan da ia dena.
Lagun berri asko egin ditut, baina batzuekin ez naiz oso ondo moldatzen.
Hainbeste irakasle ezberdin izatea ez dut gustuko. Batzuekin ondo moldatzen naiz, baina beste batzuekin ordea, ez hain ondo. Bigarren eta hirugarren hiruhilabetean arlo gehienetan hobetzea gustatuko litzaidake eta hori gertatzea espero dut.

NIRE EGUNIK ONENA ETA NIRE EGUNIK TXARRENA
Nire bizitzako egunik alaiena Erromoko Futbol Taldean sartu nintzenean izan zen, 8 urte nituenean. Egun horretan entrenamendu bat ikustera joan nintzen. Orduan, entrenatzaileak ia futbol taldean sartu nahi nuen galdetu zidan eta nik, noski, baietz erantzun nuen. Nire aitarekin nengoen egun horretan eta biok oso pozik jarri ginen.

Nire egunik txarrena zein izan den erabakitzea oso zaila da. Horregatik, kontatuko ditut bi egun txar ezberdin. Lehenengoa, 8 urte nituenean izan zen, nire gurasoak dibortziatu zirenean. Etxeko egongelan elkartu ginen denok (ama, aita, Naiara eta laurok) eta gurasoek kontatu ziguten bananduko zirela.

Egun oso txarra niretzat ere nire amama hil zenean izan zen, aitaren ama. Orain dela bi urte, apirilaren 19an, nire aitaren etxean geundela, aitak nire arreba eta niri arrebari eta bioi esan zigun gertatutakoa. Hurrengo egunean nire herrira (Cuzcurrita) joan ginen amama lurperatzera.



NAGUSITAN
Nagusitan futbolaria izatea gustatuko litzaidake. Hori oso zaila denez, beste hainbat aukera pentsatuta dauzkat. Adibidez, nire bigarren aukera eskubaloira jokatzea da, baina hori ere oso zaila da. Pilotari profesionala izatea ere izan nahi dut.
Unibertsitateko ikasketa batzuk ere pentsatuta dauzkat. Nire lehengo erabakia informatikarekin erlazionatuta dagoen edozein ikasketa da. Arte ederretatik eskultura ere ikastea gustatuko litzaidake. Baina ez dakit nola egingo nituzke beste ikasgai batzuk, adibidez margozketa, artearen historia, kolorearen teoria…
Azkenik, heziketa fisikoko irakaslea izatea ere pentsatu daukat. Horretarako, IVEF ikasi beharko dut eta nire bataz besteko nota oso ona izan behar da.