'Aurkibidea

Saiatuko gara hainbat testu tipo lantzen, ez iritzi-artikulua eta azalpen testuabakarrik. Esate baterako, literatura testuekin batera, honako testu hauek aztertuko ditugu: argudiatze testuak, txostenak, SMSak edo Telegram mezuak,posta-e mezuak, zinema-gidoiak, eskabide-orriak, inprimakiak, aurkezpen gutunak, curriculum vitaeak, lan eskaerak, administrazioko gutun formalak, jarraibide edo argibide testuak, liburu edo film baten kritikak, publizitate-mezuak, kronikak...


Izenburua

Testu-Tipo

Noiz

Ekarpenak Nortzuk

Info. Iturriak

Ereduak Non

Non Argitaratua



1
Gazteak eta konpromisoa
Gutuna (lagunartekoa)
2016 irailean






1
Gazteak eta konpromisoa
Iritzi-artikulua
2016 irailean






2

Azalpen testua
2016 irailean


Wikipedia
eu.wikipedia.org


3
Film baten azpitituluen euskaraketa, itzulpena
Azpitituluak (film, jatorrizko bertsioaren azpitutuluen euskaraketa)




Blog +
http://azpitituluak.com/osoak



Ikasle bikaina izateko dekalogoa
Dekalogoa




Nire blog Blog



Graffiti

Argudio testua





Blog




Azalpen testua
Urria



Blog




Laburpena eta iritzi testua










Film bati buruzko laburpena eta iritzia (kritika)









Inside out

Filmaren fitxa





Wikipedian



Eratostenes, Lurraren perimetroa eta radioa kalkulatu
Iritzi-artikulua




ZuZeu.eus blogean argitaraturiko iritzi artikuluari buruzko iruzkina.



figura erretoriko batzuk
Liburu bati buruzko laburpena eta iritzia (kritika)








Hitzak eta iruzkinak

Abestia










Film - Laburpena










Azalpen Testua





youtube



Matxismoa eta feminismoa

Iritzi testua










Liburu baten sinopsia eta iritzia




blog



Bidaia baten kronika
Kronika









Azalpen testua









istorioa, narrazio laburra









Iritzi Testua





Sustatu.com (argitaraturiko testu bati iruzkina)




Bideo bat +azalpena





youtube




azalpen dokumentala





Youtube.com (argitaraturiko abesti baten azpian abestiaren hitzak kopiatu ditut iruzkinen artean)




azalpen testua



















4 mezu laburrak lagunarteko erregistroarekin
11 mezu labur, 11 txio edo tuit ( >140 karaktere)



#literotua

Twitter




Esaldi esanguratsuak





Tatoeba.org




figura erretoriko batzuk
Azalpen testua




Zuzeu.com (argitaraturiko iritzi artikulu bati nire iritziarekin iruzkina egin diot)




Ikasturte amaierako kronika





























Guztira:

9 testu mota

40.000 karaktere koaderno honetan


30.000 karaktere gune publikoetan ARGITARATUAK




























Erabil ezazu zure buruari zuzentzeko zuzentzaile automatikoa: Xuxen


Ez ahaztu hiztegi zalantzak euskalbar tresnaren bidez argitzea.



Ikasturteko kronika

Sarrera:
2016-2017 urtean nire euskara maila hobetzeko egin ditudan hainbat gauza azalduko ditut.

Historia:
Lehen Hezkuntza Zipiriñen egin nuen, Sopelan dagoen ikastola batean. Hango euskara maila ona zen, klase guztietan euskaraz egiten genuen. Lehen Hezkuntza amaitu nuenean Larrabasterran dagoen Iberre institutora joan nintzen Bigarren Hezkuntza egitera. Gehien landu genituen gauzak 3. eta 4. mailan idazlanak baita aditzak izan ziren. Eta azkenik Batxilergoa egiteko Artaza-Romora etorri nintzen Iberren ez zegoelako.

Gelako giroa:
Lehen asteetan pixka bat lotsatuta nengoen ez nuelako inor ezagutzen eta haien artean bai ezagutzen zirelako. Denbora pixka bat pasa ahala guztiekin ondo eramaten hasi nintzen eta euskarako klaseetan guztiekin gauzak lantzen ibili nintzen, bai ahozkoak, idazlanak… Klaseko giroa ona da, denok guztiekin ondo eramaten garelako eta beti laguntzen garelako.

Ahozkoak:
Klasean gehien landu duguna nire ustez ahozkoak izan dira gure artean gehien erabiltzen duguna hori delako eta praktikatzeko ondo dagoelako. Pertsonak bakoitza hori egiteko bere gai gustuko bat hartzen zuen eta asteazkenean bakoitzak aurkezten zuen.

Lehenengo ahozkoa egiterakoan oso urduri nengoen eta oso azkarra hitz egin nuen eta hori egiterakoan aditzak txarto esaten nituen.

Nire iritziz nire ahozkorik onena bigarrena izan da, hau da, hizkuntzari eta dialektoi buruz hitz egin dudana baina ez nintzen hain urduri jarri eta ondo atera zitzaidala pentsatu nuen.

Entzumena:
Norbaitek ahozkoak egiterakoan gustuko dudan gai bati buruz hitz egiten badu oso adi egoten naiz baina oso astuna egiten bazait gai hori norbaitekin hizketan hasten naiz eta ez naiz ezertaz ohartzen.

Mintzamena:
Klasean parte hartzen dut ahal dudan guztietan eta nire iritziak ematen saiatzen naiz dakizkidan gai guztietan.

Irakurmena
Urte honen zehar hiru liburu bidali dizkigute irakurtzeko, Krimenak lehenengo ebaluaziorako eta Fikzioaren izterrak eta Antologia bat hirugarren ebaluaziorako. Irakurmenari dagokionez baita ere klaseko taldetik euskaraz noizbehinka irakurri eta idatzi dut horrela guztion artean praktikatzeko.

Metodologia
Urte honetako euskara emateko metodologia asko gustatu zait gehien landu ditudan gauzak hizkuntza batetik garrantzitsuenak direlako. Baina nire ustez hobetu ahal dena ordenagailu klaseetara gehiago joatea izango litzateke, artikulu gehiago irakurtzeko eta harpausoetan baita ere gehiago idazteko eta bestei zuzentzeko.

Idazmena
Idazmenari dagokionez, testu asko idatzi ditut, testu horiek ondo daudela zihurtatzeko lehenik zirriborro bat egin dut eta hori egitean beste horri batean berridatzi dut zuzenketak egiteko. Guzti hori egiterakoan harpausoetan idazten nuen eta Xuxen-ekin zuzentzen nuen baina batzuetan ez zihoanez oso ondo ezin nituen zuzendu.
Nik gustuko izan ditudan gaie buruz idatzi dut eta batzuetan proposamenetan bilatu dut zerbait nire gustukoa badin bazegoen horretaz idazteko.

Nire idazlanik onena
Nire iritziz, egin dudan testuetatik hoberen idatzita eta azalduta dagoena “Emakumeen egoera munduan zehar” izan da. Testu hau Zuzeu-ra igo nuen eta boto nahiko izan nituen. Testu hau egiteko interneten informazioa bilatu egin nuen eta asko landu nuen argitaratu baino lehen.

Jarrera
Klaseetan adi egoten saiatzen nintzen baina batzuetan despistatu egiten nintzen eta gero berrio klasearen erritmoa hartzera nindoanean galduta nengoen. Baina hori kenduz klaseetan parte hartu dudala esan dezaket baita landutako ariketak egin ditudala.
Beste aldetik informatika gelan nire ikaskideen testuak begiratzen eta zuzentzen nituen.

Euskararen erabilera
Ikasgelan gehienetan euskaraz hitz egiten dugu ikasgai guztiak euskaraz ematen ditugulako, orduan beti euskaraz aritzen gara. Zenbaitetan klaseetan irakurtzen ari ginen liburuetaz mintzatzen ginen beti euskaraz.

Autoebaluazioa
Gehienetan parte hartzen saiatu naiz, batzuetan nire jarrera ez da izan bikaina baina beti klaseetara joan naiz eta adi egoten eta ikasten saiatu naiz. Ahozkotasunari dagokionez, lau ahozko egin ditut.
Idazten asko aritu naiz gustatzen zaizkidan gaietari buruz, eta nire ustez idazlanak ez zaizkit hain txarto atera, urte honen zehar hobetu dudala esan dezaket.
Irakurri behar genituen liburuetatik guztiak irakurri ditut eta ondo ulertzen saiatu naiz baina batzuk pixka bat liosoak izanik kostatu egin zait bukatzea.
Laburbilduz, klaseko helburuak ondo bete ditudala esan dezaket.


LENINEN HERIOTZA ETA BOTEREGATIKO BORROKA. (1923tik 1924ra)

Leninen gaixotasunak okerrera egin zuenez boltxebike nagusien arteko liskarrak hasi ziren botere nagusia lortzeko. Borroka horretan bi buruzagi nagusik parte hartu zuten:
  • Trotski, frogatu zuen politikarako gaitasuna zuela
  • Stalin, aldiaren baliabide guztiak kontrolatzen zituen. Honek Trotski bakartzea lortu zuen.
Leninek hil baino lehenago gutun bat egin zuen non bere kezka aitortzen zuen Stalinen botereagatik.


STALINEN GARAIPENA.

Stalinen eta Trotskiren arteko lehian politikaren eta ekonomiaren bi ikuspegi zeuden.
Trotskik (ezkerreko oposizioak) alde batera utzi nahi zuen NEP eta gizarte sozialistaren eraikuntza bizkortu nahi zuen. Iraultza iraunkorra hedatu nahi zuen Europan.
Aldiz, Stalinek NEP mantendu nahi zuen eta herrialde bateko sozialismoaren politika defendatu zuen. Stalinen doktrina ez zen leninismoaren aurkakoa eta hori nagusitu zen alderdiaren barruan.
Azkenean Trostki SESBetik konpartu zuten eta Stalinek aginduta hil egin zuten.


STALINEN DIKTADURA.

Ezaugarri nagusi batzuk izan zituen, hala nola, nortasunaren gurtza eta disidentzia ororen errepresio eta ezeztapena. 1936an konstituzioa onartu zen. Hor 18 urtetik gorako gizon eta emakumeen sufragio unibertsala onartu zen, baina Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako kideak bakarrik ziren hautagaiak. Alderdi komunisteko karguek nomenklatura sortu zuten.



IZUA.

1934an Stalinek polizia politika berria sortu zuen errepresioa egiteko. Hori purgen bidez aplikatu zen armadan eta gizartean. Haien une gorena Moskuko epaiketak izan ziren.
Zortzi milio pertsona Gulag izeneko sistemako bortxazko lanen eremuetara bidali zituzten.


EKONOMIAREN ESTATALIZAZIOA.

Stalinek NEP baztertu eta plangintza sendotu eta estatuak ekonomia kontrolatzea nahi zuen.


NEKAZARITZAREN KOLEKTIBIZAZIOA.

Landa eremuko jabetza pribatua ezeztatu zen eta landetxe kolektibotan hau da, koljosetan, edo estatuaren landetxetan, sovjosetan, aritzera behartu zituzten nekazariak.
Ez ziren eraginkorrak. Gosetea sortu zen eta nekazariei errua bota zieten kolektibizazioa sabotatzea leporatu zietelako.
1934ra arte nekazariek egoera ez zen hobetu.


BOST URTEKO PLANAK.

Stalinen industria-politika bi helburu zituen: industria astun boteretsua sortu eta independentzia ekonomikoa, teknologikoa eta militarra lortu. Horretarako bost urteko planak sortu zituen:
  1. Planak. Industria astunaren arapenera baliabideak bideratu.
  2. Planak. Armagintza sendotu eta gastu militarrak hamar aldiz handitu.
  3. Planak. Eten egin zen Bigarren Mundu Gerraren ondorioz.


Bi aurreko planak garatu ziren baina kontsumorako ondasunen industriak ez ziren garatu.


ABIADURA LANTZEN

1.- Kontzeptu edo definizioak:

  • Kirolariek duten motrizitate ahalmenari deitzen zaio abiadura. Motrizitate ekintza horiek desplazatzea edo mugimendu bat ahalik eta denbora gutxienean egitea izan daitezke.

  • Bere izaera bektoriala betez, abiadura definitzeko hartu behar dira lekualdatzearen eta moduluaren, zeini azkartasuna izena ematen dion, helbidea

  • Abiadura, mugimenduak ahalik eta denbora laburrenean burutu ahal izateko dugun ahalmena da.

2.- Abiadura mota desberdinak:

Manifestazio garbien desberdinak diren hiru tipo daude: erreakzio-abiadura, lekualdatze-abiadura eta keinuzko abiadura. Manifestazio konplexuei buruz, bi bereizten dira: abiadura-indarra edo indar eztandagarria eta abiadura-erresistentzia edo erresistentzia abiadura.

- Manifestazio konplexuak;

Gehienezko abiadura: 30m-ren eta 60-80 metroren artean karrera-abiadura handiena mantentzen saiatuko da korrikalaria.

Erresistentzia abiadura: azken metroetan jada gehienezko abiadura mantentzea ez da posiblea eta erresistentzia- abiadura lehertzen da abiadura alta posible gehiagorekin jarraitzeko.

- Manifestazio garbiak;

Erreakzio-abiadura. Denbora posible txikienean erantzuteko bizigarri jakinera ahalmena da, adibidez, atezain baten geldialdian edo 100 metroko karreraren irteera-tiroan.

Lekualdatze-abiadura. distantzia denbora posible txikienean ibiltzeko ahalmena da, adibidez, braza igeriketako 100 metroko proba. Abiadura ziklikoa bestela translazio abiadura bezala abiadura frekuentziala izena eman dezake...

Keinuzko abiadura: Mugimendua gorputzaren zati batekin denbora posible txikienean egiteko ahalmena da, adibidez, eskubaloiko atezaindegirako jaurtiketa batean edo teniseko ifrentzu kolpe batean.Izena ematen dio ere abiadura segmentarioa, egite abiadura, akzio-abiadura...

3.- Abiadura lantzeak, gure organismoan dituen eraginak.

Abiadura lantzeak nerbio-sistema arintzen du, muskuluetan du eragin eta energia erreserbak handiagotzen ditu esfortzu labur eta arinetan.

  • Nerbio- sistemak ariango bidaltzen dizkie musku- luei uzkurdura aginduak; beraz, haiek arinago uzkur daitezke.

  • Potentzia esfotzuak egitean (abiadura goreneko indarrak), hipertrofia muskularra eragiten du (erabilitako muskuluen bolumena handiagotzen du).

  • Energia erreserbak areagotzen dite esfortzu labur eta arinetan.

4.- Erreakzio abiadura

Erreakzio abiadura: Estimulu baten aurrean erantzuteko dugun ahalmena da. Lasterketa motzetako korrikalariek (atletismoko 100 metro, 200 metro eta 110 metro hesidunak eta igeriketako 50 metro eta 100 metro probetan), esate baterako, erreakzio abiadura handia izaten dute pistolaren tiro hotsa entzun orduko lehenbailehen irten ahal izateko.

Buruz buruko edo talde kiroletan ere, aurkako jokalariaren asmoak ikusterakoan oso garrantzitsua izaten da norberak besteak baino lehenago erantzutea edo egoera berrien aurrean iniziatiba aurkako jokalariak baino lehenago hartzea. Kirolari hauek egoera hauen aurrean ahalik eta lehen erreakzionatzeko ahalmena oso garatua izaten dute.


5.- Nola entrenatu erreakzio abiadura

  • Erreakzio abiadura lantzeko ariketak:

- Irteera lehergarriak estimulu desberdinen ondoren. Zutik, irteera posizioan gaudelarik, estimulu desberdinak (txistu aldi bat, txalo bat, esku mugimendu bat, ukituren bat...) entzun, ikusi edo ukitu orduko ziztu bizian atera eta 10enbat metro korrika egin.

- Gure atzean dagoen kideak guregandik 10enbat metrotara baloia botako digu eta lehenbailehen irtengo gara baloia hartzera, botea eman ondoren edo botea eman aurretik.

- "Eskuak astintzera" jokoa. Bikoteka jarrita, batek bere eskuak behera begira daudelarik, bestearen eskuen gainean ipini (azken hauek gora begira izanik). Eskuak azpian dauzkanak ustekabean, bestearen eskuen gainean jotzen saiatuko da. Azken hau, berriz, jo aurretik eskuak kentzen ahaleginduko da. Ez joz gero zereginak aldatzen dira.

- Saiatu ondoko kidearen oinak zapaltzen zapaldua izan gabe.

- Saiatu adiskideen bizkarra ukitzen norberaren bizkarrean ukitua izan gabe.

- Noranzko aldaketak. Korrika goazelarik txistua entzun bezain laster noranzkoz aldatutzea.

- 10-20enbat metrotako lasterketak egin posizio desberdinetan abiatuz (zutik, belauniko, eserita eta aurrera begira, eserita eta atzera begira, etzanda buruz behera eta aurrera begira, etzanda buruz behera eta atzera begira, etzanda buruz gora eta aurrera begira, etzanda buruz gora eta atzera begira).

- "Brile" jokoa.





Emakumeen egoera munduan zehar

Munduan zehar emakumeak era askotan tratatu egiten dituzte. Herrialde batzuetan emakumeak errespetu handiz eta mirespenez zaintzen dituzte, jainkotzat ikusten dituztelako. Aldiz, beste herrialde askotan emakumeek ez dute hainbeste zorte onik izaten eta esklabotzan edo gizonen menpe bizi dira.

Hasieran esan dudan bezala, herri gutxi batzuk daude non emakumeak oso ondo tratatzen dituzte, adibidez Islandian, hor emakumeek hezkuntzan oso sarrera onak dituzte eta osasunean zainduta daude. Horretaz aparte beste leku batzuetan ez bezala politikan eta ekonomian parte har dezakete. Islandian emakumeak ez dute ezer debekaturik, gizonen antzera nahi dutenaz lan egin dezakete.

Aldiz bigarren kasuan herri askotan emakumeek gizonek baino eskubide gutxiago dituzte. Esan daiteke Iran gehien azpigaratuta dagoen herrialdetako bat dela. Horrelako herrialdeetan emakumeak emakumeak izateagatik egunero borroka egin behar dute bidegabekerien eta oztopo sozialen kontra, hala nola, derrigortutako ezkontza bat egiten, politikan parte hartzeko eskubide eza edo soldata desberdintasunekin, kasu hau gutxi batzuk dira pairatu behar dituzten guztienetatik.

Nire ustez ordua da gizakiok, emakumeok, haurrok ed edonork eskubide berdinak izateko bizitzako edozein aspektutan. XXI. mendean egonda gizona ez da egon behar emakumearen gainetik ezta emakumea gizonaren gainetik. Guztion eskubideak berdinak izan behar dira guztien artean ondo bizitzeko eta ez beldurrez bizitzeko.



Dialekto eta hizkuntza

Hizkuntzaren eta dialektoaren arteko desberdintasunak ez daude bat ere argi.

Arrazoi linguistikoak daude, hau da, dialektoa hizkuntza batetik edo hizkuntza talde batetik datorren hizkera da. Adibidez, gaztelania latinaren dialektoa da. Baita ere, arrazoi politikoak daude eta horiei esker dialekto bat hizkuntza bat izatera eta alderantzizko gauza berak gertatu dira. Hori gertatzen da herrialde batek independentzia lortzen duenean. Euskararen dialektoei euskalki deitzen zaizkie.

Duela urte asko dialekto hitzak hizkuntza bat gutxiesteko erabili den terminoa izan da. Gizarte onespenik gabeko hizkuntzei deitu izan zaie. Hizkuntza gutxitu gehienek pairatu izan dute edo pairatzen jarraitzen dute egoera hori.

Hizkuntza komunikazioa erraztren duen sistema bat da. Munduan 6.000 hizkuntza inguru daude. Eta hizkuntzak sailkatzeko hainbat ezaugarri daude; hiztun kopuruen arabera, kontinenteen araberako sailkapena eta hartzen duten azaleraren arabera. Gaure egun gehien erabiltzen diren hizkuntzak ingelera, gaztelera, txinako mandarina eta frantsesa dira. Baina baita ere zenbait hizkuntza desagertzen ari dira, 6.000 hizkuntzetattik 3.000 desagertu dira mende honetan.

Azkenik euskarari buruz hitz egingo dut, euskara Eukal herriko hizkuntza da. Hizkuntza isolaua da eta morfologiari dagokionez hizkuntza ergatiboa da. Baina gaur egun auskera Eukal Herrian gutxituta dago, gaztelania eta frantsesa indarrean jarri direlako. 714.136 daude eta 1.102.391 ulertzen dute. Hizkuntza isolatua ez izateko gaure egungo gazteek gehiago hizt egin beharko lukete.

=

=

Marie Antoinette



  • Pelikularen argumentua.

Frantziako erregina nerabe ospetsuaren bizitzaren interpretazio berria, María Antonieta. Luis XVI erregeari (Jason Schwartzman-i) hitzemanda, María Antonieta sineskorra (Kirsten Dunst) botatzen dute Frantziako gorte oparora 14 urteko adinera, konspirazioez eta eskandaluez josita ko. Bakarrik, gidaririk gabe eta mundu arriskutsuan nahasita, María Antonieta gaztea Versailleseko isolatutako atmosferaren kontra matxinatzen da eta, prozesuan, Frantziako erreginarik ulertu gabekoen bihurtzen da. Kirsten Dunst-ek printzesa gaztea, zoritxarreko zeinen bizitza mitoan eta elezaharrean bihurtzen dena, interpretatzen du. Historia hasten da 14 urteko María Antonieta bat urruntzen dutenean bere familiarengandik eta Vienan bere lagunengandik, bere edukitze guztiak kendutako eta Versailleseko mundu sofistikatu eta dekadentean, Parisetik hurbil gorte bikaineko, arduragabetutako. María Antonieta peoi sinplea da bi nazioren arteko harmonia solidotzeko itundutako ezkontzan. Bere senar nerabea, Izurde, Luis (Jason Schwartzman) Frantziako tronurako oinordekoa da. Baina María Antonieta ez dago prestatu Frantziako herria itxaroten duen erregeordeko tipoa izateko. Bere luxu guztiaren azpian, hura da babestutako, ikaratutako eta nahasitako gaztea, maiseatzaile zitalekin, aduladores faltsuekin, txotxongilolariekin eta autubatzaileekin inguratuta. Bere baldintzaren konbentzioek bizitzan harrapatuta, María Antonieta-k Versailleseko mundu konplexu eta traidorean sartzeko forma aurkitu behar du. Bere senar berriaren axolagabetasuna, Luis-en, bere gaitzei gehitzen die. Harrigarriro, bere ezkontza ez zen burutu zazpi urtetan. Etorkizun lotsatian erregea ateratzen da, María Antonieta-k oinordeko bat ez duelako inoiz izatera heltzen kezka larriak (eta esamesa etengabe) askatuz, amorante bezala hondamena izatea. Larrituta eta estu, María Antonieta-k aterpea bilatzen du Frantziako aristokraziaren gainbeheran eta abenturan konde suediarra, Fersen (Jamie Dornan), jariatzen du limurtzailearekin. Goiz bere indiskrezioak Frantzia osoko ahoan daude. Bere estilo akatsgabeak idealizatzen badu edo barkatu ezinik bere mendekoen garrantzitik kanpo egoteagatik erdeinatzen bada María Antonieta-ranzko erreakzioa beti muturrekoa, hainbeste da. Hala ere, gutxitara, heltzen ari izan ahala, gutxi doa emazte bezala bere lekua, ama eta erregina —tragikoki Frantzia betiko aldatzen duen bira odoltsuan amaitzeko. aurkituz.
  • Pelikularen gaia
Frantziako iraultza.
  • Pertsonaien deskribapena
Marat: jakobinoetako liderren bat izan zen. Danton: jakobinoetako liderra, Robespierre-ren sarraskien kontra egon zena. Robespierre: jakobinoetako liderra zen ere, zen abokatua eta boterea Luis XVI-ren heriotzaren ondoren hartu zuen. Rosseau-ko jarraitzailea zen. Bere gobernua oso gogorra izan zen eta gillotinatuta hil zen. Luis XVI: Frantziako birako aldiko Frantziako erregea, gainera bere borondate gutxia, erabakiak hartzeko ahultasuna ez oso errege onarenganantz. Gillotinan hil zen 1793ko biraren ondoren María Antonieta: Luis XVI-ko emaztea eta Frantziako erregina. Jatorri austriarra zen, ez zen herriak oso zeukan guztiagatik nahi izanda. Napoleón Bonaparte: Frantzia enperadore bezala gobernatu zuen militarra. Napoleonek Europa menderatu zuen 15 urtetan zehar, segurtasuneko hornitua ba berra, ikastun aparta izateaz gain adimena, anbizioa, historiako jenio militar aparten bat da.
  • Kontestu historikoa
Frantziako bira Godechot dion bezala , ez da isolatutako gertaera, bakarrik nazioa gertaera , baizik mendebalari, bai bere intentsitateagatik (sakonki bihurtu zuen Frantziara ) bai bere garrantziagatik ( Europako parte apartatik hedatu zen eta munduaren gaineko eragin handia egin zuen), eragiten zion bira handiko pasarterik garrantzitsuena da. Bira hau 1789an lehertuko da eta 10 urtetan zehar iraungo du.
Kausa ekonomikoak.
Monarkiaren xahutzeek azienda utzi zuten egoera ezin okerragoan , uzta txarretan eta goseetan zorroztu zuten alorrean eta hirian kontentagaitza. Nahi izandako pribilegio-kentzera bideratutako hainbat ministroren erreformek eta klaseetarako zerga pribilegiatuko inposatzeak irmoki porrot egiten dute. Kexa, nobleko koadernoen , kleroaren eta herri lauaren bitartez, lehiatu ziren eta haiek legitimo hartzen zutena eskatu zuten. (Amont.-en bailío-aren Noblezia kexa-koadernoa) . Salbuespen pertsonalen mantenua eta nobleziak beti gozatu duenetatik bereizitako tratamenduko dira eraso ezin dieten funtsezko ezaugarri bereizleak nobleziak ez du , inola ere jaunen eskubide ohorezko eta praktikoei uko egiteko asmoa... ( “Kexa”-Baserri-“Koadernoa” eta Thostes-eko eta Beauregard-eko Gehigarria inposatze errealak bana daitezen zerrenda bakarraren gainean, aukeretara eta zergadun bakoitzaren zortera proportzionalki. Noblezia eta kleroa bereizketarik gabeko zerrenda honetan sar daitezen.
Kausa sozialak.
Estamentu pribilegiatuen aldetik lagapen guztirako jarrera egoista eta itxiak egoera lauaren matxinada eragiten du . Burgesek nobleziaren esklusibotasun politiko eta soziala bukatzeko asmoa dute .Bestalde guztietako hirugarren Egoeraren aurrerabideak nagusitasuna , merkataritzan eta industrian batez ere, gauza publikora gizon ondo hezitako eta jarraitzaileez, osatzen dutenera, betetako “familia diruduneko” kantitate handia balio izan behar izango zuten , aspalditik boterea. Nekazariek noblezia eta kleroa estutzen duenekin karga feudaletatik libratzea bilatzen dute.
Kausa politikoak.
Egoera absolutistaren krisia argia da aurre iraultzailea Frantziara. Tipo finantzarioaren zailtasun handiak zeuden . Gorputz aristokratikoen erreakzioak monarkiaren posizioa ahultzen du . Borboien ospe urria eta pasibotasuneko energia erreflexurik eta gobernu-ezkonsaririk ezik eza.
Kausa ideologikoak.
Birak Frantzian kontatzen du doktrina-gorputz batez mendean zehar landu dela ilustrazioko teorialariengatik eta hedatu dela entziklopediaren, pentsamendu-gizarte ugarien eta logia masonikoen bitartez . Bere printzipio sozial eta politikoak dira zeinen gainean burgesiak erregimen zaharrerako bere kritika eraikitzen duen oinarri ideologikoa eta bere egoera-modeloa.
  • Egindako urtea
2006 urtean egin zuen pelikula hau.







AZALPEN TESTUA

Bizimodua; Garai horietan bizimodua oso zaila zen eta oso gazte hiltzen ziren, gaixotasun asko zeuden elikadura txarragatik, sendagai ezagatik, egiten zuten lan gogorragatik eta gerragatik.
Gerran zebiltzan haien inperioak handitzeko eta horregatik armen arloan aurrerapen asko egin zituzten. katapulta, besteak beste.
Aurrerapenak; Eraikuntzan aurrerapenak izan zituzten, tenpluak, zubiak… Horrez gain, beraien inperioak zabaltzeko milaka kilometroko bideak egin zituzten. Ura herrietara iristeko akueduktuak egin zituzten ere. Errota hidraulikoak eraiki zituzten, horietako hainbat benetako fabriken antzera funtzionatzen zuten.
Asmakizunak;
  • Katapulta: distantzia luzeetarako supertiratxinas militarra.
Katapulta, antzinatean, objektu handiak jaurtikigai bezala jaurtitzeko erabili zen tresna militar bat da. Ziuraski, greziarrek asmatu zuten, eta, ondoren, kartagoarrek eta erromatarrek hobetuko zuten eta Erdi Aroan oso erabilia izan zen harresiak botatzeko.

  • Teaseko telegrafoa: mezua kea zen.
K.a. XI. mendean sortu zuten igortze sistema bat zen. Greziarrek hasieran zuhaitzen adarrekin suteak egiten zituzten eta horien bidez abisuak ematen zituzte. Geroago hobetu egin zituzten eta dorreetan egiten ziren suteak. Azkenean kodigo alfabetiko bat lortu zuten.
  • Polea:
Polea nahiko berandu iritsi zen historiara hain asmakizun soila izan arren. Polea gurpil ilaskatua da, soka batek pasatzen duena. Poleak gauzak igo edo jaisteko erabiltzen da baita gauzak lekualdatzeko.
  • Palanka:
Palankak gauzak altatzeko balio du. Palankarekin polearekin bezala antzeko zerbait gertatu zen. Greziarrek hobetu zuten. Arquimedesek palankaren teoria asmatu zuen.
  • Itsasargia:
Greziarrek eriki zituzten lehenengo itsasontziei argia emateko dorreak. Hasierako itsasargien argi iturria sua zen. Itsasargiek itsasontziei portura heltzen laguntzen zieten egun ilunetan.
  • Berogailu zentrala:
K.a. I asmatu zen. Erromatarrek hobetu zuten berotze sistema. Berotze sistema etxeen kanpoaldean jartzen zen. Berogailu zentralarekin etxe osoa berotzen zuten.











BIOGRAFIAK


Margarita Salasexternal image 0C1dKE2DvM6j1tXw1khfUEbW13xVQID5iKaibILpIVrk-ZjCfrVchq8zkAeiLKe2xy8EkJaZyNWFgCI71Efjk-5NDtM8ielR5BeZwJLWx6xeqzpr7_sdE5XUqoSqsQmhlL78Ni_n

Margarita Salas Falgueras 1938ko azaroaren 30ean jaio zen, Caneros herrialdean.

New Yorkeko Ochoa Severo-ren ondoan Unibertsitaterako ikertzaile bezala lau urtetan (1963-1967tan) zehar ibili zen.

Bere ekarpen zientifiko handienen artean nabarmentzen ditu informazio genetikoaren irakurketaren, Ochoa Severo-ren laborategiko bere etapan zehar, eta aurkikundearen helbideragarritasunaren erabakia eta polimerasa DNAren fago-aren karakterizazioa Φ29, aplikazio bioteknologiko anizkunak bere ADN.4-aren anplifikazioaren ahalmen altuagatik dituenak.

Sari garrantzitsuenak hauek dira, Premio Nacional de Investigación Santiago Ramón y Cajal eta Premio Rey Jaime I.

Maria Blasco

Maria blasco.jpg
Maria blasco.jpg

María Blasco 1965an jaio zen Alicanten (Verdegás) Telómero-etan espezializatutako zientzialari espainiarra eta telomerasa den bezala ezagututako María Antonia Blasco Marhuenda. 2011ko ekainaren 22tik Ikerketa Onkologikoko (CNIO-etako) Nazio-Zentroa zuzentzen du Espainian.

María Blasco Life Length Marcelino Botín Fundazioarekin batera bioteknologiako enpresaren fundatzailea eta Matlin Associates aholkularia da. Life Length, 2010eko irailean sortuta, da komertzialki, CNIO-ak utzitako lizentziaren, telómero-en luzera ezagutzea baimentzen duen teknologiaren eta zatiketa zelularreko eta beraz aldagai horien arabera bizitza itxaropeneko -bizi-itxaropen indibidualeko- aurreikuspenaren azpian, lehertzearen enpresa arduraduna.

Sari garrantzitsuenak:Premio Rey Jaime I a la Investigación Básica.

Cristina Garmendia

Garmendia DEN 2011 (cropped).jpg
Garmendia DEN 2011 (cropped).jpg

Cristina Garmendia Mendizábal 1962ko otsailaren 21ean jaio zen San Sebastianen.

Biologoa eta enpresari espainiarra da. Aurreko militantzia politikorik gabe, aipatu zen 2008ko apirilean Zientziako eta Berrikuntzako-Espainiako Gobernuaren, IX. Legealdi guztian zehar, José Luis Rodríguez Zapatero-ren gobernuaren azpian, jardun zuen karguko. Bere prestakuntza akademikoak 1992an osatuta ikusiko lirateke MBA IESE-an, Nafarroako Unibertsitatera adskribatutako zentroan, Executive bat egin zuenean.

2008an Urre-Danborraz saritu zen.




ARGUDIO TESTUA

Askatasuna dugu a la ez?

Gaur egungo bizimoduan adibide mota asko egon daitezke askeak garela edo ez garela adierazteko. askatasunen barruan bi askatasun mota desberdindu ditzakegu, kanpoko askatasuna edo barneko askatasuna.

Kanpoko askatasunari dagokionez pertsona indibidual batek nahi duena egiten saiatzen denean ez ditu oztoporik aurkitu behar, baina beti legeak eta erlijioak errespetatu behar dira. Pertsona batek kartzelan egotean kanpoko askatasuna galdu duela esan dezakegu, zeren eta, hor barruan zauden bitartean kondizionatuta zaude zuk nahi dituzun gauzak ez egitera eta beste batek agintzen dizuna egitera behartuta zaude.

Aldiz, barneko askatasunari dagokionez pertsonek nahi dutena egin eta beraiek pentsatzen dutenari buruz erabakiak hartzena datza. Adibidez jatetxe batera jatera zoazenean menuan agerian dauden platerak eukeratu behar dituzu eta hortik ez badago zure gogoa den ezer ezin duzu beste gauza bat eskatu, hotti baldintzapena esaten zaio, eta hor zuk kanpo askatasuna galtzen (alderantziz, zuk ez duzu galdu zure barneko askatasuna adibide horretan)zure nahia ezin delako bete eta ezin duzulako zure gustukoa den ezer erabaki.

Inor ez da eremu guztietan aske izango, edozein lekutan ez du erabateko kanpo edo barne askatasunik izango. Beti zure nahiak ukatu beharko dituzu edo beste pertsonen edo une kokentru bateko gauzetan erabakiak hartu beharko dituzu.



AZALPEN TESTUA



Feminismoa emakumeen esperientzian oinarritutako, iraganeko eta gaur egungo erlazio sozialak kritikatzen dituen teoria sozial eta praktika politikoen multzo bat da. Gehienbat, feminismoak gizonen eta emakumeen arteko eskubideen desberdintasuna kritikatzen du eta emakumeen eskubideen sustapena aldarrikatzen du. Teoria feministek sexuaren, sexualitatearen eta botere sozial, ekonomiko eta politikoen arteko erlazioa zalantzan jartzen dute. Matxismoak, bestalde, sexu maskulinoa femeninoa baino gorago jartzen duen jarrera da, ondorioz, emakumearen bazterkeria ekartzen du.



Matriarkatua emakumeak gizartearen boterea izan duen gizarte antolaketa da. Beste modu batera ere ezagutzen da boterea, ginekokrazia hain zuzen ere. Patriarkatua, aldiz, batzuetan heteropatriarkatua ere deitua, aita edo gizonik zaharrenak etxeko nagusitzat duen gizarte-sistema da. Gizonak boterea du emakumeen eta haurren gainetik. Esanahi orokorragoan, gizarte edo kultur-sistemetan gizonek gobernua eta nagusitasuna edukitzea da patriarkatua.











IRITZI TESTUA



Gaur egungo gizartean maila oso desberdinetako bizimodu motak daude. Alde batetik, diru asko duten pertsonak, bestetik bizitzeko behar dituzten beharrak asetzeko nahiko diru dutenak eta azkenik, bizimodu oso txarrean bizi direnak, adibidez, Siriako, Afrikako edo herrialde azpigaratuetako biztanleak.

Herrialde azpigaratu horietako biztanleak bi taldetan bana ditzakegu: errefuxiatuak eta gainerako biztanle dominatzaileak. Errefuxiatu gehienak emakumezkoak eta haien seme-alabak dira. Emakumeek eta seme-alabek haien herrietatik alde egiteko beharra dute, gudak daudelako edo haien etxeak inbaditu dituztelako. Horretaz aparte emakume gehienak bortxatu edota haietaz aprobetxatu egiten dira ezertarako balio ez dutela esaten dutelako. Baina emakume eta haur batzuk gauza guzti horiek jasan arren aurrera egiteko indarra ateratzen dute eta Europako herrialdeetara etortzen saiatzen dira bizimodu hobea izateko edo hori lortzen saiatzeko. Honako bidean oztopo asko aurkitzen dituzte. Eta asko kostata haietariko oso gutxi hona heltzen dira eta haiek behar duten bizimodua lortzen dute.

Chinan, gehien baztertzen dituzten pertsonak gehienetan neskak izaten dira. Kalean ezer barik uzten dituzte edozeinen esku. Batzuetan neska edo ume horiek umezurztegia batena hartzen dituzte baina han oso baldintza txarretan bizi dira.
Umezurztegia horietan manta askorekin tapatzen zituzten eta bero handia zegoenez ume asko eta asko beroagatik hil egiten ziren edota gaixotasunez ere. Hango langileak ez ziren konturatzen hil egiten zirela eta han gelditzen ziren.

Nire ustez, pertsona guztiek, bai gizonek bai emakumeek eskubide berdinak izan beharko genituzke. Errefuxiatuei laguntza eman beharko genieke hemengo bizitzara hobeto egokitu daitezen. Haien herrietatik alde egiten badute arrazoiak izango dituztelako.



.







IRITZI-TESTUA





Leku batean edonork ikus ditzake animaliak gosez hiltzen, etxerik gabe, gaixotasunekin, zikinak, hau da, abandonatuta. Animalia kaltetuenak txakurrak eta katuak izan ohi dira gizakiok gehien erosten edo adoptatzen ditugun animaliak direlako.



Lehen animalienganako tratu txarrak normaltzat hartzen ziren,batez ere, haietako zenbait karga-lanetarako erabiltzen zituztelako, esate baterako, astoak. Gaur egun kontzeptu hori hobetzen joan gara, baina, hala ere, badaude zenbait pertsona animaliak jostailu gisa erabiltzen dituztenak. Eskrupulurik gabeko jendeari ere ez zaie inporta haien konpainiako animalia edozein lekutan bakarrik uztea. Nik oraindik ezin dut ulertu nola horrelako “pertsonak”, horrela deitu ahal bazaie, hau bezalako gertaerak egin ditzakete.



Nire ustez, animaliak asko gustuko ditudala, eta nire maskotak nire familiakotzat hartzen ditudala, pentsaezina iruditzen zait kalean bakarrik uztea edo haiengandik banantzea. Hori ume bat, neba-arreba bat edo pertsona bat uztea bezalakoa delako. Horretaz aparte, animaliek ez dituzte inolako baliabiderik bizirik irauteko eta gehienetan gizaki baten beharra dute. Jada ez du izenik gauzak ez direnean bakarrik geratzen animalia abandonatzean baizik eta gaizki tratatzean ere. Jotzean edo mintzean haien menpean daudela adierazi nahi dute eta beraiek agintzen dutela txakurrengan. Baina maltratatzaileek pentsatu beharko lukete animaliak izaki bizidunak direla eta sentimenduak dituztela naiz eta espresatu ezin izan. Azkenik esan dezakedana da, norbait bere animalia maltratatzen baduela edo kalean abandonatuta ikusten baldin badugu, laguntza eskatu edo maltratatzailea denuntziatu egin behar da.











AZALPEN TESTUA







Arroz-pastela



Bilboko azkenburuko tradizionala da.Bere jatorria ezezaguna da: batzuen ustez etxekoandreek soberazko arroz-esne krema bat bilakatzen zuten eta labean sartzen zuten tartaleta baten moduan.



Osagaiak:



6 arrautza

Edalontzi bat irina (200 g.)

Edalontzi bat azukre (200 g.)

Bi edalontzi esne (400 cl.)

Zopa ontzi koilarakada bat urtutako gurinarekin

Moldea koipeztatzeko gurin zati bat



Azalpena:



Osagai guztiak katilu handi batean nahastu irabiagailu batekin eta labea 180 gradutan berotu 20 minutu pastela sartu aurretik. Lehenengo arrautzak bota behar dira eta irabiatu, hori egitean esnea bota eta irabiatzen jarraitu behar dugu dena ondo nahastuta geldi dadin. Horren ondoren, irina bota eta irabiatu pikor bat geratzen ez den arte. Irabiatzen jarraitzen gauden bitartean azukrea eta urtutako gurina jaurti baina lehen baino leunago irabiatu beharko dugu dena ez ateratzeko. Azkenik, dena oso ondo nahastuta gelditzen denean moldea gurin zati batekin koipeztatu behar dugu gure pastela itsatsi ez dadin. Nahasketa guztia moldera bota eta labean sartu. 20-25 minutu pasatutakoan gure arroz pastela eginda egon beharko litzateke eta hori konprobatzeko orratz batekin ziztatu eta garbi irteten bada prest dagoela esan nahi du. Plater batean zerbitzatu eta jateko listo egongo da.















LAGUNARTEKO GUTUNA







2016ko irailaren 15a.



Kaixo Enma:



Zelan zaude? Ni urte honen hasieran Gobernuz Kanpoko Erakunde batean parte hartzen ari naiz eta honi buruz hitz egiteko idazten dizut gutun hau.





Beste lagun batzuekin batera gu baino azpigaratuago dauden herrialde batzuetan laguntzen ari gara. Ekintza hau nire denbora librean egiten dut eta ez gaude inoiz hau egitera behartuta. Erakunde honekin saiatzen ari garena da bizi-kalitate txarreko herrialdeei beraien beharrak asetzeko behar dituzten diru- laguntzak zein txertoak eramaten dizkiegu. Hango biztanleria gehienari eguneroko hiru janariak ematen ahalegintzen gara, haien egoera fisikoa zein psikologikoa hobe dadin.





Horretaz aparte, herrialde azpigaratu haietako umeei ikasteko aukera ematen diegu, adibidez, hilabetean hirutan talde bakoitzeko bi pertsona klaseak ematen dizkiete. Baita ere, irakurketa liburuak eramaten dizkiegu pixkana irakurtzen ikasteko eta idazten hasteko zenbait liburuxka bidaltzen dizkiegu.





Horregatik gutun honekin zu animatzen zaitut gurekin parte hartzeko eta gutxiago garatuta dauden herrialdeei zure laguntza eskaintzeko. Niretzat oso pozgarria da hango umeetako gutunak, marrazkiak edo argazkiak jasotzea. Pixkanaka-pixkanaka nola hasten eta ikasten ari diren guri esker. Oso harro sentitzen gara gure buruarekin herri azpigaratuetako herritar guztiei laguntza emanez. Aste honetan apuntatzen bazara datorren hilabetean nire taldearekin batera hango herrialde azpigaratu batera etorriko zara!! Eta horrela ikusiko duzu zelako pozgarria den zure bizitzarako eta nola hango herritarrak oso gutxirekin konformatzen diren.





Anima zaitez Enma!



Agur bero bat lagun



Haizea J.